Pandemiyle birlikte şartlar değişti, Talep yüzde 44 düştü

Ticari gayrimenkul danışmanlık pazarında faaliyet gösteren bir şirketin yaptığı araştırmaya nazaran 2021 yılının birinci çeyreğinde ofis kiralamaya talep yüzde 44 azaldı. Kiralama kaideleri da değişti, artık ofisin pozisyonuna ile birlikte altyapısına ve pak hava kalitesine bakılıyor.

Dünyayı tesiri altına alan koronavirüs farklı kesimlerdeki birçok alışkanlığı değiştirdi. Ofis piyasası da derinden etkilendi. Ticari gayrimenkul danışmanlık pazarında faaliyet gösteren Cushman & Wakefield’in yaptığı araştırmaya nazaran 2021 yılının birinci çeyreğinde ofis pazarına olan talep önemli manada düştü.

Araştırmanın ayrıntılarına ait bilgi veren Cushman & Wakefield’in Ofis Kiralama Kısım Lideri Savaş Gürbüz, “2020 yılının birinci çeyreğine nazaran bu yıl talep yüzde 44 düştü. Geçen yıl birinci 3 ayda 90 bin metrekarelik bir süreç olmuşken, 2021 yılının birinci çeyreğini 51 bin metrekarelik süreçle tamamladık. Uzaktan çalışma insanların yeni ekosistem dediğimiz çalışma modeli, ofise olan muhtaçlığı değiştirdi. Ofisler hayatımızdan çıkmayacak, ehemmiyeti azalmadı fakat muhtaçlığımız şekillendi. Türk lirası bazında enflasyon tesiriyle ofis kiralama fiyatları yüzde 11 arttı. Lakin dolar cinsinden kira bedelleri yüzde 20-22 geriledi. Buradaki ana etken kurdaki değişiklikler” dedi.

VİLAYET VE İLÇELERE NAZARAN GERİLEME

Gürbüz, “Dolar bazında bakarsak son bir yılda Levent’te kiralar yüzde 21.9, Esentepe-Gayrettepe’de yüzde 26.3, Maslak’ta yüzde 21.1, Anadolu yakasında ise yüzde 22.7, İzmir’de yüzde 25, Ankara’da yüzde 30.8 geriledi. Burada kur tesiri kelam konusu” diye konuştu.

HAVA KALİTESİ SORULUYOR, AZ KATLI BİNALAR TERCİH EDİLİYOR

Pandemiden evvel ofis kiralarken en kıymetli kriterlerin pozisyon ve binanın itibarı olduğunu belirten Gürbüz, son 1 yıldır ofisin teknik altyapısı, taze hava kalitesi üzere seçeneklerin ön plana çıkarken, az katlı binaların tercih edilir olduğunu lisana getirdi.

TOPLUMSAL ARAYLA ŞAHISLARIN KULLANIM ALANLARI BÜYÜDÜ

Ofiste kişi başı kullanım alanlarının arttığını aktaran Gürbüz, “Pandemiden evvel ofiste kişinin gereksinimi olan alan 12 brüt metrekareydi, bugün ise toplumsal arayı de göz önünde bulundurduğumuz vakit alanlar 17-20 metrekareye çıktı. Artık ofisler ferdi masalarım kalktığı, esnek toplantı alanları, rahat çalışma ortamının olduğu bir yapıya dönüştü. Yeni ofis mottosunu ‘markalı kafeler’ olarak düşünebilirsiniz. Günümüzde ofisler, şirketinizin markası altında, rahat bir kafe konforuna evriliyor. Bu da kullanıcılar özelinde alan gereksinimini azalttı lakin kişi başı kullanılan alan oranları arttı. Ferdi çalışmayı konutlarımızdan yahut üçüncü lokasyonlarda sürdürürken, ofisleri bir arada çalışma, şirketin kimliğini oluşturma ve Ar-Ge çalışmaları için kullanacağız” sözlerini kullandı.

PANDEMİNİN ÇALIŞANLARA OLUMSUZ TESİRLERİ

Salgından çalışanların da olumsuz etkilediğine dikkat çeken Gürbüz, “Çalışanlar üzerindeki en değerli tesiri verimlilikteki düşüş. Ferdi verimlilikte başarılı bir grafik görüyoruz, daha odaklı çalışılıyor. Lakin grup işleri yani birlikte çalışmada, insanların hem meslektaşlarıyla hem de öteki şirket çalışanlarıyla yapması gereken görüşmeler yahut toplantılarda sıkıntılar yaşanıyor. Bu periyotta edilgen öğrenme de yara aldı.  Zira ofiste as yahut üslerimizinden istemeyerek de olsa iş yapış hallerini gözlemleyerek, önemli bir tahsil yakalıyorduk. Lakin, konuttan çalışırken karşınızda yalnızca bilgisayar ekranı var. Hasebiyle takım arkadaşlarınızın deneyimlerinden faydalanmakta önemli zorluk yaşıyorsunuz. En değerli kayıp ise çalışanın şirketine olan bağlılığı, zira ofis toplumsallaşma alanıydı. Z jenerasyonu çok toplumsal varlıklar. Bu arkadaşları kişiselliğe ittiğimiz dünyada onları şirkete bağlamakta, şirket kültürünü oluşturmakta büyük badireler yaşıyoruz. Bu da uzun vadede şirketler için ana sorun olarak karşımıza çıkacak” dedi.

DEPO KİRALAMALARI ARTTI

Uzun vadede, esnek çalışma modeline geçildiğini söyleyen Savaş Gürbüz, “Ofisler, mesken ve kafe, restoran üzere üçüncü lokasyon modeli hayatımızın merkezinde olacak. Şirketler de buna yatırım yapıyor. Pandemiyle e-ticaret süratle yükseldi, ana muhtaçlık ise depolama ve lojistik hizmetleridir. Geçen yılın son bu yılın da birinci çeyreğinde depo kiralamalarında olan talepte önemli bir artış yaşandı. Şirketlerin depolama faaliyetleri arttı” diye konuştu.

PİYASADA HAREKETLİLİK BEKLENTİSİ; FİYATLAR SABİT KALACAK

Ofis kiralama taleplerinde kısa ve orta vadede artış beklediklerini aktaran Gürbüz, “Çünkü beşerler artık bıkmış durumda, ofisler özlendi. Yöneticiler yavaş yavaş ofislere dönüş için kararlar alıyor. Aşılamanın yaygınlaşmasıyla pandeminin tesirinin azalması öngörülüyor. Şirketler de ofislere dönüşün planını yapıyor. Yeni altyapısı yüksek binalarda talebi önemli manada artıracak. Küçülen ofisler geride güzel dekorasyonlu çalışma ortamı bıraktı. Ofis arayan kullanıcılar uygununu bulabilir, eski binalardan yeni binalar taşınmada önemli bir artış var. Ofis kiralamaya talep artsa bile fiyatlar sabit kalacak zira, İstanbul’da yüzde 22,6’lık boşluk var” sözlerini kullandı.

YARATICI PAZARLIK MODELLERİ GÜNDEMDE

Mülk sahiplerinin de sıkıntı durumda olduğunu belirten Gürbüz, “Çünkü bir yatırım yaptılar ve karşılığını almak istiyorlar. Fiyatsız dekorasyon mühletleri, peşin ödemelerde yapılan indirimlerle, ünite kira bedelinde aşağıya inmeden daha yaratıcı pazarlık modelleriyle süreçler oluyor” dedi.

KAYNAK: DHA