Connect with us

Aramak İstediğiniz Terimi Giriniz

Genel

Prof. Dr. Nevzat Tarhan: “Hata yapmak büyümenin bir parçasıdır”

Bireyin karar verirken bazen yanlışlar yapabileceğini de belirten Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hatalar bizim içindir. Yanlışlarımız …

Bireyin karar verirken bazen yanlışlar yapabileceğini de belirten Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hatalar bizim içindir. Yanlışlarımız aslında büyümemizin, yaptığımız işin daha güzel olmasının bir kesimidir. O yüzden kusur yapmaktan korkmamak gerekiyor. Kusur yapmaktan korkan beşerler ne yaparlar biliyor musunuz? Hiçbir şey yapmama yanlışı yaparlar. O küçük yanılgıyı yapmamaktan korkarken daha büyük bir yanılgı yaparlar” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, karar verme ve karar vermede tesirli olan ruhsal faktörler hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 2000’li yıllardan itibaren psikolojinin en çok merak ettiği mevzulardan birinin insanın nasıl karar verdiği ve beynin nasıl karar verdiğine ait çalışmalar olduğunu söyledi.

Ömrün birinci yıllarından başlayarak karar veriyoruz

İnsanoğlunun ömrün birinci yıllarından itibaren birçok karar aldığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnsan doğar doğmaz hayatta bir seyahate çıkıyor. Annenin karnında çok konforlu bir alanda yaşarken dünyaya geldiği anda birinci şoku yaşıyor. Birinci yansısı ağlamak oluyor. Beşere birinci inanç veren obje nedir? Annedir. Annenin kokusunu ve sıcaklığını alıp rahatlıyor, uyuyor. Kendine inanç alanı oluşturuyor. Çocuk daha sonra o inançlı alanda büyürken yürümeye başlıyor. Yürümeye başlamayla birlikte kararlar da başlıyor. Çocuk karar almayı birinci yürümeye başladığında öğreniyor ve en çok da oyun esnasında öğrenir. Buradaki oyuncakla mı oynayayım, yoksa bu oyuncaklı mı oynayayım diye karar veriyor.” dedi.

Beşerde öteki canlılardan farklı olarak bir özgür irade işlevi olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnsan bu özgür irade işlevi münasebetiyle kararları yalnızca temel gereksinimlerine nazaran almıyor. Hayallerine nazaran, endişelerine nazaran alıyor. Beklentilerine nazaran alıyor. Hırslarına, isteklerine nazaran alıyor.” dedi.

IQ yükseldikçe alınan kararlar da artıyor

Karar verme konusunda şahıstan şahsa nazaran farklılık olduğunu da kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Karaciğer nasıl safra üretiyorsa beynimiz de fikir ve his üretiyor. IQ’su 70’in altında olanlar ortalama günde 300-500 söz ile konuşur. Hayatlarını sürdürürler lakin IQ yükseldikçe beyin bin söz, 2 bin söz, 3 bin söz, 5 bin söz üretiyor. Bunu yönetmek daha zordur. Devamlı kararlar vermesi gereklidir.” dedi.

OKB karar verme bozukluğudur

Beynin karar verme bozukluğu ile ilgili olan en değerli hastalığın obsesif kompulsif bozukluk yani OKB olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Çünkü OKB hastaları bir türlü karar veremiyorlar. Yarım saat banyoda elini yıkıyor. Pak oldu mu, olmadı mı diye bakıyor.” Diye konuştu.

Karar verirken beynin ön bölgesi, tecrübe simülatörü olarak kullanılıyor

Sağlıklı beşerler karar verirken beynin ön bölgesini “deneyim simülatörü” olarak kullandığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şunları söyledi:

“Aslında bu beynimizden daha büyük bir şey, kuantum beyin var. Kuantum beyin ile çalışıyor. Burada beynimizin üstünde bu türlü bir beynin olması gerekir. Nasıl fizikçiler şu anda atomu inceledikleri vakit yüzde 4’ü husus, yüzde 96’sı antimadde diyorlar. Husus cinsinden olmayan, fizikî olmayan bir kesimi var kozmosun. Karar verdiğimiz sırada beynimizin cinsinden olmayan bir modülü var. Kuantum beyin, çoklukla şuur olarak biliniyor. Kişinin şuurlu olup, olmamasıdır. Şuurlu karar verip, vermemesidir. Bunun için beyin düşünürken ön bölgesini tecrübe simülatörü olarak kullanıyor. Ne yapıyor mesela, kişi geçmiş tecrübeleri alıyor ve öncelikleri belirliyor. Kişinin öncelik piramidi varsa kolay karar veriyor. Kıymetli olanları öne alıyor. Şayet ehemmiyet piramidi varsa kolay karar veriyor. Kaygıları varsa, kişi şayet dehşetlerini biliyorsa kolay karar veriyor. Şahısta sonuç şuuru alışkanlığı varsa yani dürtüleriyle apansız karar vermiyorsa akıllı davranır. Mesela dürtüyle hareket eden çocuk yola birden fırlar. Hâlbuki sonuç şuuru olan çocuk ne yapar? Sağa bakar, sola bakar otomobil geliyor mu ona nazaran yola çıkar. Bilhassa hiperaktivite olan çocuklarda dürtü denetim bozukluğu olduğu için sonucu düşünmeden hareket ederler. Aklına birinci geleni yapar. Bu türlü durumlarda biz dikkat eksikliği, hiperaktivite de yalnızca ilaç vermiyoruz, sonuç şuuru üzerinde çalışıyoruz. Davranışının doğal sonucunu yaşamasını, görmesini sağlıyoruz. Karar vermeyi hayal ettiriyoruz. Karar vermeyi hayal et, artık bu kararı verirsen ne olur? Kısa vadeli sonuç ne olur, orta vadeli sonuç ne olur, uzun vadede sonuç ne olur? Bunu düşünmesi gereklidir.”

Bu kararı verirken beni ne bekliyor?

Karar vermede tek yanlışsız olmadığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “En uygun kararı kişi kendisi belirliyor, kısa vadeli sonuç kişinin mesela o ekseriyetle birkaç günlük önüne çıkacak ihtimalleri düşünmesi, orta vadeli sonuç birkaç aylık ihtimalleri düşünmesi, uzun vadeli düşünmesi yıllar hatta hayatın sonundaki ihtimalleri düşünmesidir. Bu kararı verirken beni ne bekliyor üzere düşünmek gerekiyor.” dedi.

Yanlışlarımız büyümemizin bir modülüdür

Bireyin karar verirken bazen yanılgılar yapabileceğini de belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hatalar bizim içindir. Kusurlarımız aslında büyümemizin, yaptığımız işin daha uygun olmasının bir kesimidir. O yüzden kusur yapmaktan korkmamak gerekiyor. Yanılgı yapmaktan korkan beşerler ne yaparlar biliyor musunuz? Hiçbir şey yapmama yanılgısı yaparlar. O küçük yanılgıyı yapmamaktan korkarken daha büyük bir yanılgı yaparlar.” diye konuştu.

Kusursuz olmak isterken birçok şeyi kaçırmayın!

Mükemmelliyetçi olmanın pek çok olumsuz istikametleri olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Siyah-beyaz düşünen tipler vardır. Ya siyah ya beyaz, gri alanlar yoktur. Bu bireyler ya 100 alacak ya çalışmayacak. 97 alınca kendini kabahatler. Bu bireyler çoklukla harika olmak isterken birçok şeyi kaçırırlar.” dedi.

Sağlıklı karar vermede kendini tanımak gerekiyor

Sağlıklı karar vermede kişinin evvel önündeki sorunu tüm taraflarıyla bilmesinin ve kendini tanımasının kıymetine işaret eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Karar vermeden evvel birinci başta sorunu tanıması lazım. Kendisini tahlil edecek. Güçlü tarafları, zayıf tarafları nedir onlara bakacak. Daha sonra bilgi toplayacak. Data topladıktan sonra kıymet ve önceliklerini belirleyecek. Daha sonra bu kararı verirken sonucun ne olacağını hayal edecek. Bu yalnızca kişinin hayatını ilgilendiren evlilik, yatırım üzere kararlarda değil, finansal kararlarda da değerlidir.” diye konuştu.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

Yorum Yapmak İçin Tıkla

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlginizi Çekebilecek Haberler